Wcześniejsza emerytura rolnicza - kto może?

Jakie były warunki wcześniejszej emerytury?

Opisuje je art. 19 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników. Rolnik musiał łącznie:

• osiągnąć wiek 55 lat (kobieta) albo 60 lat (mężczyzna),
• podlegać ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu co najmniej 30 lat,
• zaprzestać prowadzenia działalności rolniczej.

Warunek 30 lat uznaje się za spełniony już po 12 latach i 6 miesiącach ubezpieczenia, jeśli rolnik przestał gospodarować z przyczyn od siebie niezależnych: z powodu wywłaszczenia gruntów, ich sprzedaży na cel uzasadniający wywłaszczenie albo trwałego wyłączenia użytków z produkcji rolnej (art. 19 ust. 3).

Ważne słowo to „rolnik”. Przepis nie obejmował domowników ani małżonków, którzy nie byli rolnikami.

Dlaczego liczy się data 31 grudnia 2017 r.?

Ustawodawca dodał do art. 19 ust. 2a: przepis o wcześniejszej emeryturze stosuje się do rolnika, który do 31 grudnia 2017 r. spełnił warunki z ust. 2. To zbiegło się z obniżeniem powszechnego wieku emerytalnego do 60 i 65 lat od 1 października 2017 r.

Policz, co to oznacza w 2026 r. Kobieta, która miała 55 lat najpóźniej w grudniu 2017 r., urodziła się najpóźniej w grudniu 1962 r. Dziś ma co najmniej 63 lata, czyli przekroczyła już 60 lat. Mężczyzna, który miał wtedy 60 lat, urodził się najpóźniej w 1957 r. i ma dziś co najmniej 68 lat. Każdy, kto mógłby skorzystać z wcześniejszej emerytury, osiągnął już zwykły wiek emerytalny.

Dla tych osób przepis o wcześniejszej emeryturze nie daje już żadnej przewagi. Rolnik, który miał 30 lat ubezpieczenia przed 2018 r., spełnia dziś zwykłe warunki: wiek 60 lub 65 lat i staż co najmniej 25 lat.

Ile wynosiła wcześniejsza emerytura?

Mniej niż zwykła. Art. 26 ust. 3 obniża część uzupełniającą o 25% emerytury podstawowej, jeśli rolnik przechodzi na emeryturę 5 lat przed wiekiem emerytalnym. Po każdym roku, który zbliża go do wieku emerytalnego, część uzupełniająca rośnie o 5% emerytury podstawowej. Po osiągnięciu 60 lub 65 lat obniżka znika.

Przy dzisiejszej emeryturze podstawowej, 1 780,64 zł, rolniczka z 30 latami stażu dostawałaby:

Tabela jest ilustracją mechanizmu, bo nowych takich emerytur KRUS nie przyznaje. Wcześniejszej emerytury nie podwyższa się do najniższej emerytury, czyli 1 978,49 zł (art. 48 ust. 2b pkt 2).

Co możesz zrobić zamiast wcześniejszej emerytury?

Wybór zależy od tego, dlaczego chcesz skończyć z gospodarstwem przed 60. lub 65. urodzinami.

Nie możesz pracować z powodu zdrowia. Wystąp o rentę rolniczą z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz rzeczoznawca KRUS oceni, czy jesteś całkowicie niezdolny do pracy w gospodarstwie. Przy rencie nie ma wymogu wieku, a wymagany staż zależy od wieku, w którym powstała niezdolność. Patrz Renta rolnicza z tytułu niezdolności do pracy.

Chcesz przekazać gospodarstwo, ale brakuje ci lat. Jeśli podlegałeś ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu co najmniej 12 lat i 6 miesięcy i przestałeś prowadzić działalność rolniczą, możesz złożyć wniosek o dalsze objęcie tym ubezpieczeniem (art. 16 ust. 2 pkt 2). Płacisz wtedy składkę emerytalno-rentową, 178 zł miesięcznie w 2026 r., i dochodzisz do 25 lat stażu bez gospodarstwa. Warunek: nie możesz mieć innego ubezpieczenia ani prawa do emerytury lub renty.

Przekazujesz gospodarstwo w ramach programu rent strukturalnych. Renta strukturalna była osobnym świadczeniem współfinansowanym z funduszy unijnych. Jej zasady opisuję w tekście Renta strukturalna - zasady wypłaty.

Masz długi staż w ZUS. Sprawdź swoje uprawnienia w ZUS. O świadczeniach z ZUS KRUS nie decyduje.

Czy po przejściu na emeryturę trzeba było oddać gospodarstwo?

Przy wcześniejszej emeryturze tak. Zaprzestanie działalności rolniczej było warunkiem samego prawa do świadczenia, a nie tylko wypłaty jego części. Przy zwykłej emeryturze rolniczej od 15 czerwca 2022 r. gospodarstwa oddawać nie trzeba. Opisuję to w tekście Czy trzeba oddać gospodarstwo, żeby dostać emeryturę rolniczą?

Warunki zwykłej emerytury znajdziesz w tekście Wiek emerytalny w KRUS. Jeśli nie wiesz, ile masz lat ubezpieczenia, zapytaj w placówce albo zadzwoń na infolinię KRUS, 22 626 37 90, w dni robocze od 9:00 do 14:00.