Składka KRUS za małżonka rolnika

Dlaczego małżonek płaci jak rolnik?

Bo ustawa traktuje go jak rolnika. Art. 5 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników mówi, że przepisy o rolniku stosuje się także do małżonka rolnika. Wyjątek: małżonek, który nie pracuje ani w gospodarstwie rolnym, ani w związanym z nim gospodarstwie domowym.

To ważne rozróżnienie. Małżonek nie jest domownikiem. Nie musi spełniać warunków domownika, takich jak stała praca w gospodarstwie potwierdzona oświadczeniem. Wystarczy, że pracuje w gospodarstwie albo prowadzi dom związany z gospodarstwem. Żona, która zajmuje się domem na gospodarstwie i nie ma innego ubezpieczenia, podlega więc KRUS.

Składkę za małżonka wpłaca rolnik, razem ze swoją, na ten sam rachunek.

Ile wynosi składka za małżonka w 2026 roku?

Kwoty w wierszach powyżej 50 ha zawierają dodatkową składkę emerytalno-rentową. Tak podaje tabela wymiaru składek KRUS na IV kwartał 2026 r., w której wiersz z dopłatą nazywa się „rolnik/małżonek prowadzący gospodarstwo rolne o obszarze powyżej 50 ha przeliczeniowych”. W wielu poradnikach w sieci przeczytasz, że dopłata dotyczy tylko rolnika. Tabela KRUS tego nie potwierdza. Domownik dopłaty nie płaci, małżonek tak.

Przykład: małżeństwo z gospodarstwem 75 ha przeliczeniowych. Każde z nich ma składkę 470 zł miesięcznie. Za IV kwartał wpłacają razem 2 820 zł składek społecznych. Do tego dochodzi składka zdrowotna: 75 zł miesięcznie za każdą osobę, czyli 450 zł za kwartał za oboje. Zdrowotną wpłaca się na osobny rachunek.

Dopłata podnosi później emeryturę. Za każdy rok jej opłacania emerytura rośnie o 0,5% emerytury podstawowej, dziś o 8,90 zł miesięcznie. Działa to u każdego z małżonków osobno.

Kiedy za żonę nie płacisz składki w KRUS?

W trzech sytuacjach.

Żona pracuje na etacie albo prowadzi firmę rozliczaną w ZUS. Podlega wtedy innemu ubezpieczeniu społecznemu i nie może być ubezpieczona w KRUS z mocy ustawy. Może za to dobrowolnie przystąpić do ubezpieczenia wypadkowego w zakresie ograniczonym za 26 zł miesięcznie. Opisuję to w tekście Składka KRUS w ograniczonym zakresie.

Żona ma ustalone prawo do emerytury lub renty. Wtedy także wypada z obowiązkowego ubezpieczenia w KRUS.

Żona nie pracuje w gospodarstwie ani w domu z nim związanym. Na przykład mieszka i pracuje w innym mieście. Wtedy art. 5 jej nie obejmuje.

Jeśli małżonek nie podlega KRUS, a nie ma własnego tytułu do ubezpieczenia zdrowotnego, możesz zgłosić go do ubezpieczenia zdrowotnego jako członka rodziny. Za członka rodziny nie płacisz dodatkowej składki.

Co jeśli małżonek opiekuje się dzieckiem?

Składkę emerytalno-rentową za niego może przejąć budżet państwa. Dotyczy to osobistej opieki nad dzieckiem przez okres do 3 lat, nie dłużej niż do 5. urodzin dziecka (przy dziecku z orzeczeniem o niepełnosprawności do 6 lat, nie dłużej niż do 18. urodzin). Trzeba złożyć wniosek na druku KRUS UD-91. Budżet płaci od dnia złożenia wniosku, a z ulgi korzysta tylko jedno z rodziców.

Przez ten czas wpłacasz za małżonka tylko składkę wypadkową 78 zł miesięcznie, 234 zł za kwartał.

Jak zgłosić małżonka i od kiedy płacisz?

Zgłoszenie na druku KRUS UD-2 składasz w placówce KRUS właściwej dla położenia gospodarstwa. Masz na to 14 dni od powstania obowiązku ubezpieczenia, czyli na przykład od ślubu albo od dnia, w którym żona odeszła z pracy na etacie i zaczęła pracować w gospodarstwie.

Składka należy się od dnia powstania ubezpieczenia, nie od dnia zgłoszenia. Za niepełny miesiąc liczy się ją proporcjonalnie do liczby dni.

Warunki ubezpieczenia małżonka opisuję w tekście Małżonek rolnika w KRUS - kiedy podlega ubezpieczeniu?. Składki za całą rodzinę policzysz w kalkulatorze składki KRUS, a pozostałe tematy znajdziesz w dziale Składki KRUS.