Uszczerbek na zdrowiu w KRUS - jak jest oceniany?

Czym różni się uszczerbek stały od długotrwałego?

Ustawa rolnicza rozróżnia dwa rodzaje uszczerbku, ale oba dają odszkodowanie w tej samej stawce.

Stały uszczerbek to takie naruszenie sprawności organizmu, które powoduje upośledzenie jego czynności bez rokowania poprawy. Przykład: utrata palca.

Długotrwały uszczerbek to upośledzenie czynności organizmu na okres dłuższy niż 6 miesięcy, które może się poprawić. Przykład: złamanie z ograniczeniem ruchu stawu, które po roku rehabilitacji może się zmniejszyć.

Uraz, który całkowicie się zagoił w ciągu kilku tygodni, nie daje uszczerbku. Złamany i dobrze zrośnięty palec bez ograniczenia ruchu może skończyć się orzeczeniem 0%.

Kto ocenia uszczerbek?

W pierwszej instancji lekarz rzeczoznawca KRUS. Od jego orzeczenia możesz się odwołać do komisji lekarskiej KRUS w ciągu 14 dni od doręczenia wypisu z orzeczenia. Komisja orzeka w trzyosobowym składzie i jej orzeczenie jest ostateczne w postępowaniu lekarskim. Dalej spór toczy się już o decyzję KRUS, przed sądem. Opisuję to w tekście Komisja lekarska KRUS.

Od października 2025 r. lekarz rzeczoznawca i komisja wydają orzeczenie przede wszystkim na podstawie dokumentacji medycznej, bez badania. Badają cię osobiście, gdy dokumentacja nie wystarcza. Jeśli nie możesz przyjechać, a lekarz potwierdzi to zaświadczeniem, badanie odbywa się w domu. Postępowanie orzecznicze jest bezpłatne.

Według jakiej tabeli lekarz ustala procent?

Rozporządzenie o orzecznictwie lekarskim w KRUS nakazuje stosować przy uszczerbku odpowiednio przepisy o wypadkach przy pracy z systemu pracowniczego. W praktyce to załącznik do rozporządzenia o szczegółowych zasadach orzekania o stałym lub długotrwałym uszczerbku na zdrowiu, czyli ta sama tabela, z której korzysta ZUS.

Tabela ma kilkaset pozycji. Część daje stały procent, część widełki. Kilka przykładów:

Przy urazach ręki tabela rozróżnia rękę prawą i lewą. Wyższy procent przypisuje ręce prawej, a u osoby leworęcznej lekarz odwraca te wartości.

Jak lekarz wybiera procent w widełkach?

Gdy tabela podaje przedział, lekarz ustala procent w jego granicach. Bierze pod uwagę obraz kliniczny, stopień uszkodzenia czynności narządu i powikłania. Gdy w tabeli brak odpowiedniej pozycji, ocenia według pozycji najbardziej zbliżonej i może dać procent wyższy lub niższy niż w niej przewidziano.

Dlatego dokumentacja ma znaczenie. Wyniki badań, opis ograniczenia ruchu w stopniach, opinia ortopedy czy neurologa po rehabilitacji pomagają lekarzowi KRUS. Przynieś je albo prześlij przed orzekaniem.

Co jeśli uraz dotyczy kilku miejsc?

Przy uszkodzeniu kilku narządów albo kończyn procenty za poszczególne uszkodzenia się sumuje, ale łącznie nie więcej niż 100%. Przy kilku uszkodzeniach jednej kończyny suma nie może przekroczyć procentu przewidzianego za utratę tej części kończyny.

Przykład: pan Andrzej przy upadku z kombajnu złamał podudzie (lekarz ocenił 10%) i dwa żebra ze zniekształceniem klatki (10%). Łącznie 20%, czyli 28 620 zł.

Co jeśli narząd był uszkodzony już przed wypadkiem?

Lekarz ustala uszczerbek jako różnicę między stanem po wypadku a stanem tuż przed nim. Gdy kolano miało już 10% uszczerbku po dawnej kontuzji, a po wypadku ma 25%, do odszkodowania liczy się 15%. Gdy nie da się ustalić wcześniejszego stanu, przyjmuje się, że narząd był sprawny.

Kiedy złożyć wniosek o ocenę?

Wniosek o jednorazowe odszkodowanie na druku KRUS SR-23 składasz po zgłoszeniu wypadku. Lekarz ocenia trwałe skutki, więc orzekanie w trakcie leczenia daje zwykle niższy procent. Jeśli później stan się pogorszy, a uszczerbek wzrośnie o co najmniej 10 punktów procentowych, KRUS dopłaci 1 431 zł za każdy procent ponad poprzednią ocenę.

Tabelę kwot dla różnych procentów i kwoty po śmierci w wypadku znajdziesz na stronie Jednorazowe odszkodowanie z KRUS. Własny wariant policzysz w kalkulatorze jednorazowego odszkodowania.

Co zrobić, gdy procent jest za niski?

Najpierw odwołanie do komisji lekarskiej KRUS w 14 dni od doręczenia wypisu z orzeczenia. Napisz, z czym się nie zgadzasz, i dołącz nową dokumentację. Gdy komisja utrzyma ocenę, a KRUS wyda decyzję, możesz odwołać się do sądu w ciągu miesiąca od doręczenia decyzji. Szczegóły w tekście Odmowa jednorazowego odszkodowania - jak się odwołać?

Przy orzekaniu choroby zawodowej lekarz KRUS jest związany decyzją inspektora sanitarnego o jej stwierdzeniu i ocenia tylko skutki. Patrz Choroba zawodowa rolnika.