Zasiłek macierzyński z KRUS

Kto dostanie zasiłek macierzyński z KRUS?

Decyduje ubezpieczenie emerytalno-rentowe, czyli składka 178 zł miesięcznie. Zasiłek przysługuje osobie, która podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy albo na wniosek i:

• urodziła dziecko albo jest jego ojcem (ojciec w określonych sytuacjach),
• przysposobiła dziecko w wieku do 14 lat,
• przyjęła dziecko do 14 lat na wychowanie i złożyła w sądzie wniosek o przysposobienie,
• przyjęła dziecko do 7 lat do rodziny zastępczej niezawodowej (do 10 lat przy odroczonym obowiązku szkolnym).

Sama składka wypadkowa nie wystarczy. Osoba ubezpieczona w KRUS tylko w zakresie wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim zasiłku macierzyńskiego nie dostanie, mimo nazwy tego ubezpieczenia. KRUS potwierdza to wprost w odpowiedziach na pytania rolników.

Rolniczka, która urodziła dziecko, a męża ma na etacie, dostaje zasiłek z KRUS normalnie. Zasada „jeden zasiłek na rodzinę” działa tak, że zasiłek nie przysługuje, gdy drugi rodzic pobiera za ten sam okres zasiłek macierzyński lub urlop macierzyński albo rodzicielski z ZUS.

Jak długo wypłacany jest zasiłek?

Zasiłek płynie od dnia porodu, przysposobienia albo przyjęcia dziecka. W tym samym czasie przysługuje jeden zasiłek, bez względu na liczbę dzieci. Rolniczka, która wychowuje roczne dziecko i rodzi drugie, nie dostanie dwóch zasiłków naraz.

Ile wyniesie zasiłek w pierwszym i ostatnim miesiącu?

Za pełny miesiąc to 1 000 zł. Za niepełny KRUS dzieli kwotę przez liczbę dni w miesiącu, mnoży przez dni zasiłku i zaokrągla w górę do 10 groszy.

Przykład: pani Katarzyna, rolniczka z gospodarstwa 14 ha, urodziła dziecko 10 marca 2026 r. 52 tygodnie mijają 8 marca 2027 r.

1. Marzec 2026 r. to 22 dni zasiłku, czyli 709,70 zł.
2. Od kwietnia 2026 r. do lutego 2027 r. to 11 pełnych miesięcy po 1 000 zł.
3. Marzec 2027 r. to 8 dni, czyli 258,10 zł.

Razem pani Katarzyna dostanie 11 967,80 zł. Zasiłek macierzyński nie podlega podatkowi dochodowemu.

Kiedy złożyć wniosek?

Najlepiej w ciągu 3 miesięcy od porodu. Wtedy KRUS ustala prawo do zasiłku od miesiąca urodzenia dziecka. Wniosek złożony później daje zasiłek dopiero od miesiąca jego złożenia. Wniosek złożony po zakończeniu okresu zasiłkowego zostanie odrzucony.

Przy przysposobieniu i przyjęciu dziecka na wychowanie 3 miesiące liczy się od dnia przysposobienia lub przyjęcia.

Wniosek to druk KRUS SR-24A, dostępny w placówkach i na gov.pl w dziale formularzy. Składasz go w dowolnej jednostce KRUS osobiście, pocztą, przez ePUAP, e-Doręczenia albo jako dokument podpisany podpisem zaufanym lub kwalifikowanym. Opis druku w tekście Wniosek o zasiłek macierzyński z KRUS.

Jakie dokumenty dołączyć?

Przy urodzeniu dziecka wystarczy odpis skrócony aktu urodzenia, a i ten KRUS może pobrać sam z rejestrów państwowych. Inne sytuacje wymagają więcej:

• przysposobienie: oświadczenie o dacie przyjęcia dziecka,
• przyjęcie na wychowanie z wnioskiem o przysposobienie: oświadczenie o dacie przyjęcia i zaświadczenie sądu o dacie złożenia wniosku,
• rodzina zastępcza: orzeczenie sądu albo umowa ze starostą i dokument potwierdzający wiek dziecka,
• pobyt matki w szpitalu: zaświadczenie o dacie przyjęcia matki, jeśli do KRUS nie wpłynęło e-ZLA.

Co jeśli dziecko długo leży w szpitalu?

Od 19 marca 2025 r. rodzic może dostać wydłużony zasiłek macierzyński, o 8 do 15 tygodni. Przysługuje po wyczerpaniu podstawowego okresu i zależy od tygodnia ciąży, masy urodzeniowej i liczby tygodni w szpitalu:

• poród przed 28. tygodniem ciąży lub masa do 1000 g: tydzień zasiłku za każdy tydzień w szpitalu do 15. tygodnia po porodzie,
• poród między 28. a 37. tygodniem i masa powyżej 1000 g: tydzień za tydzień do 8. tygodnia po porodzie,
• poród po 37. tygodniu, gdy dziecko leżało w szpitalu co najmniej 2 kolejne dni, a pierwszy z nich wypadł między 5. a 28. dniem po porodzie: tydzień za tydzień od 5. dnia do 8. tygodnia.

Wniosek o wydłużony zasiłek składasz na osobnym druku w ciągu 3 miesięcy od końca podstawowego zasiłku. Dołączasz zaświadczenie ze szpitala o tygodniu ciąży, masie urodzeniowej i okresie pobytu dziecka.

Czy zasiłek można przekazać ojcu?

Tak. Ojciec ubezpieczony w KRUS może przejąć zasiłek, gdy matka po co najmniej 14 tygodniach od porodu zrezygnuje z dalszego pobierania, gdy matka zmarła albo porzuciła dziecko. Niezależnie od tego ojciec ma własne 9 tygodni zasiłku. Opisuję to w tekście Zasiłek macierzyński z KRUS dla ojca.

Co zrobić, gdy w trakcie zasiłku zmienisz pracę?

Zasiłek z KRUS trwa tylko tak długo, jak ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Domowniczka, która w trakcie zasiłku wyprowadza się i przestaje pracować w gospodarstwie rodziców, zostanie wyłączona z ubezpieczenia i KRUS wstrzyma wypłatę. Jeśli podejmujesz etat, zasiłek z KRUS też się kończy, bo przechodzisz do ZUS.

W trakcie zasiłku macierzyńskiego nie dostaniesz zasiłku chorobowego z KRUS. Za okres pobytu matki w szpitalu, po co najmniej 8 tygodniach zasiłku po porodzie, zasiłek może przejąć ubezpieczony ojciec. Matka nabywa wtedy prawo do zasiłku chorobowego, jeśli jej niezdolność do pracy trwa łącznie co najmniej 30 dni. Szczegóły w tekście Zasiłek chorobowy z KRUS.

Zasiłek macierzyński z KRUS ma wysokość świadczenia rodzicielskiego z ustawy o świadczeniach rodzinnych. Matka bez ubezpieczenia emerytalno-rentowego w KRUS może więc ubiegać się o świadczenie rodzicielskie poza KRUS. Z macierzyństwem wiąże się też inne świadczenie z KRUS, wypłacane w starszym wieku, czyli rodzicielskie świadczenie uzupełniające (program Mama 4+).