Ubezpieczeniu zdrowotnemu przez KRUS podlegają rolnicy ubezpieczeni w KRUS, rolnicy z gospodarstwem do 1 ha bez innego ubezpieczenia, domownicy, emeryci i renciści KRUS, pomocnicy rolnika oraz członkowie ich rodzin. Prawo do leczenia w NFZ powstaje jednak dopiero po zgłoszeniu na druku KRUS UD-2Z i przekazaniu danych do NFZ. Rolnik i domownik mają na to 14 dni, pomocnik i członkowie rodziny 7 dni.
Kto podlega ubezpieczeniu zdrowotnemu przez KRUS?
Obowiązkowo:
- rolnik ubezpieczony społecznie w KRUS, z mocy ustawy albo na wniosek,
- rolnik z gospodarstwem do 1 ha przeliczeniowego włącznie, jeśli nie ma ubezpieczenia społecznego rolników ani zdrowotnego z innego tytułu,
- domownik stale pracujący w gospodarstwie, bez względu na jego powierzchnię,
- emeryt i rencista KRUS,
- pomocnik rolnika,
- członek rodziny rolnika, domownika, emeryta i rencisty, który nie ma własnego tytułu.
Członkiem rodziny jest dziecko własne, małżonka, przysposobione, wnuk albo dziecko w rodzinie zastępczej, do 18 lat, a jeśli się uczy, do 26 lat. Dziecko z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności jest członkiem rodziny bez limitu wieku. Członkiem rodziny jest też małżonek bez własnego ubezpieczenia oraz rodzice i dziadkowie mieszkający we wspólnym gospodarstwie domowym, jeśli nie mają własnego tytułu.
Kto nie podlega zdrowotnemu w KRUS mimo ubezpieczenia?
KRUS wskazuje dwie grupy:
- osoby, które po zaprzestaniu działalności rolniczej kontynuują w KRUS tylko ubezpieczenie emerytalno-rentowe,
- osoby, które obok KRUS mają umowę zlecenie, agencyjną albo zasiadają w radzie nadzorczej i z tego tytułu są w ZUS. Gdy ich składka zdrowotna w KRUS jest dotowana, płacą zdrowotną w ZUS.
Rolnik na etacie w ogóle nie jest w KRUS, więc zdrowotną płaci za niego pracodawca w ZUS. Wyjaśniam to w tekście Zbieg ubezpieczeń KRUS i ZUS. Zasady dla umowy zlecenia są w tekście Umowa zlecenie a KRUS.
Od kiedy działa ubezpieczenie?
Samo spełnienie warunków nie daje prawa do leczenia. KRUS mówi to wprost: trzeba bezwzględnie dokonać zgłoszenia. Prawo do świadczeń podstawowej opieki zdrowotnej powstaje dopiero po zgłoszeniu w jednostce KRUS i przekazaniu danych do NFZ.
| Kogo zgłaszasz | Termin na zgłoszenie |
|---|---|
| Rolnik, domownik | 14 dni |
| Pomocnik rolnika | 7 dni |
| Członek rodziny rolnika, domownika, emeryta lub rencisty | 7 dni |
Przykład: pani Ewa wyszła za rolnika i nie ma własnego ubezpieczenia. Mąż zgłasza ją jako członka rodziny na druku UD-2Z. Prawo do świadczeń NFZ pani Ewa nabędzie dopiero wtedy, gdy KRUS przekaże dane ze zgłoszenia do NFZ.
Jak zgłosić do ubezpieczenia zdrowotnego?
Na druku KRUS UD-2Z „Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego”, dostępnym na gov.pl na stronie KRUS o ubezpieczeniach zdrowotnych. Przy pełnoletnim dziecku, które się uczy, dołączasz zaświadczenie o kontynuowaniu nauki.
Zgłoszenie składasz w jednostce KRUS właściwej dla położenia gospodarstwa:
- osobiście,
- pocztą,
- przez skrzynkę ePUAP,
- przez e-Doręczenia.
KRUS prosi, żeby nie wysyłać zgłoszenia zwykłym e-mailem, ze względu na ochronę danych osobowych. Po sprawdzeniu danych w rejestrze PESEL Kasa przekazuje je do NFZ.
Członek rodziny korzysta z ubezpieczenia osoby, która go zgłosiła. Nie płaci się za niego osobnej składki.
Kiedy ubezpieczenie się kończy?
Ubezpieczenie zdrowotne rolnika i domownika trwa do końca miesiąca, w którym ustało jego ubezpieczenie społeczne w KRUS, bez względu na dzień. Rolnik wyrejestrowany 3 czerwca ma zdrowotne do 30 czerwca.
Ubezpieczenie członka rodziny kończy się razem z ubezpieczeniem rolnika lub domownika, który go zgłosił. Student przestaje być członkiem rodziny w dniu 26. urodzin. Od tego dnia powinna go zgłosić uczelnia.
Jak zakończyć ubezpieczenie w KRUS, opisuję w tekście Wyrejestrowanie z KRUS.
Ile kosztuje ubezpieczenie zdrowotne?
| Kto | Składka miesięczna | Kto płaci |
|---|---|---|
| Rolnik i domownik, gospodarstwo poniżej 6 ha przeliczeniowych | nie płacisz | budżet państwa |
| Rolnik i domownik, gospodarstwo od 6 ha przeliczeniowych | 1 zł za każdy pełny ha przeliczeniowy | rolnik, kwartalnie |
| Rolnik w dziale specjalnym | 9% zadeklarowanej podstawy, nie mniej niż od minimalnego wynagrodzenia | rolnik, do 15. dnia następnego miesiąca |
| Pomocnik rolnika i domownik tylko w dziale specjalnym | 9% od 33,4% przeciętnego wynagrodzenia z IV kwartału roku poprzedniego | rolnik, do 15. dnia następnego miesiąca |
| Emeryt i rencista | 9% świadczenia | potrąca KRUS |
| Członek rodziny | brak osobnej składki |
Rolnik z 20 ha przeliczeniowymi płaci 20 zł miesięcznie za siebie, a za domownika tyle samo. Składkę wpłacasz na inny rachunek niż składki społeczne, w terminie składek kwartalnych. Wyliczenia w tekście Składka zdrowotna rolnika i w kalkulatorze składki zdrowotnej rolnika.
Przy współwłaścicielach, dzierżawcach i spadkobiercach bez wydzielonej części gruntów KRUS nalicza składkę w tej samej wysokości za każdą osobę ubezpieczoną w gospodarstwie.
Kto finansuje leczenie?
NFZ. KRUS zgłasza, pobiera składkę i przekazuje dane, ale nie płaci za wizyty u lekarza ani pobyty w szpitalu. Osobno KRUS prowadzi własną rehabilitację leczniczą dla rolników, w swoich centrach. Opisuję ją w tekście Rehabilitacja lecznicza w KRUS.
Źródła
- Ustawa z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych
- KRUS, Ubezpieczenia zdrowotne, gov.pl/web/krus/ubezpieczenia-zdrowotne
- KRUS, druk UD-2Z Zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego, gov.pl/web/krus/ubezpieczenia-zdrowotne