Dobrowolne ubezpieczenie w KRUS - kto może?

Kto może ubezpieczyć się w KRUS na wniosek?

Na wniosek nie ubezpieczy się w żadnym zakresie emeryt ani rencista z orzeczoną niezdolnością do samodzielnej egzystencji.

Co daje pełne ubezpieczenie przy 1 ha?

Przy gospodarstwie do 1 ha przeliczeniowego ubezpieczenie społeczne nie jest obowiązkowe. KRUS obejmuje cię obowiązkowo tylko zdrowotnym, jeśli nie masz innego tytułu. Dobrowolne pełne ubezpieczenie daje:

• lata do emerytury rolniczej, do której potrzebujesz 25 lat,
• jednorazowe odszkodowanie po wypadku przy pracy rolniczej,
• zasiłek chorobowy, ale dopiero po 12 miesiącach nieprzerwanego ubezpieczenia (zasiłek po wypadku przy pracy przysługuje od razu),
• zasiłek macierzyński i rentę z tytułu niezdolności do pracy.

Kosztuje 768 zł za kwartał, czyli 3 072 zł rocznie przy obecnych stawkach. Ubezpieczenie emerytalno-rentowe na wniosek dostaniesz tylko razem z pełnym ubezpieczeniem wypadkowym, chorobowym i macierzyńskim.

Warunek „stałego źródła utrzymania” jest konkretny. Osoba z 0,7 ha ogródka przy domu, która żyje z alimentów, go nie spełni. Ogrodnik, który żyje ze sprzedaży warzyw z tunelu, już tak. We wniosku UD-5 oświadczasz, że praca w gospodarstwie stanowi twoje stałe źródło utrzymania. Więcej o progu w tekście Czy przy 1 ha trzeba płacić KRUS?

Po co ubezpieczenie ograniczone za 26 zł?

Dla tych, którzy mają ZUS z etatu albo emeryturę, a pracują w gospodarstwie. Etat w ZUS nie chroni przed skutkami wypadku przy pracy rolniczej we własnym gospodarstwie. Ubezpieczenie ograniczone daje prawo do jednorazowego odszkodowania z tytułu stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu albo śmierci wskutek wypadku przy pracy rolniczej lub rolniczej choroby zawodowej. Uszczerbek orzeka w pierwszej instancji lekarz rzeczoznawca KRUS, w drugiej komisja lekarska.

Nie daje zasiłku chorobowego ani stażu do emerytury. Kosztuje 1/3 pełnej składki wypadkowej, w IV kwartale 2026 r. 26 zł miesięcznie. Opisuję je w tekście Składka KRUS w ograniczonym zakresie.

Jak kontynuować ubezpieczenie po zakończeniu działalności rolniczej?

Jeśli przestałeś prowadzić gospodarstwo, np. sprzedałeś je albo przekazałeś, a nie masz prawa do emerytury ani renty z KRUS, możesz kontynuować ubezpieczenie emerytalno-rentowe. Warunki:

• podlegałeś ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu jako rolnik co najmniej 12 lat i 6 miesięcy,
• nie podlegasz innemu ubezpieczeniu społecznemu, np. z etatu,
• nie masz ustalonego prawa do emerytury, renty ani świadczeń z ubezpieczeń społecznych.

Przykład: pan Zbigniew (58 lat) przez 20 lat prowadził gospodarstwo i przekazał je synowi. Nie pracuje nigdzie indziej. Kontynuując ubezpieczenie emerytalno-rentowe przez kolejne 5 lat, płaci 178 zł miesięcznie, razem 10 680 zł przy obecnej składce. W wieku 63 lat ma 25 lat ubezpieczenia, a w wieku 65 lat może przejść na emeryturę rolniczą. Bez kontynuacji nie miałby wymaganego stażu.

KRUS wyjaśnia, że osoby kontynuujące ubezpieczenie na funduszu emerytalno-rentowym po zakończeniu działalności rolniczej nie podlegają ubezpieczeniu zdrowotnemu w KRUS. Musisz mieć inny tytuł do ubezpieczenia zdrowotnego.

Jak złożyć wniosek?

Na druku KRUS UD-5 „Wniosek o objęcie ubezpieczeniem społecznym rolników”, w placówce właściwej dla położenia gospodarstwa, pocztą albo przez ePUAP. Zaznaczasz zakres i datę początku. Ubezpieczenie zaczyna się od wskazanego dnia, nie wcześniej niż od dnia złożenia wniosku. Wniosek może złożyć sama zainteresowana osoba albo rolnik, na którego rachunek pracuje.

Przy osobach, które opiekują się małym dzieckiem i nie spełniają warunków ubezpieczenia, KRUS ma osobny druk UD-92. Składkę emerytalno-rentową finansuje wtedy budżet państwa, do 3 lat opieki, nie dłużej niż do 5. urodzin dziecka.

O czym pamiętać po objęciu ubezpieczeniem?

Każda nieopłacona w terminie składka kończy ubezpieczenie na wniosek od pierwszego dnia okresu, za który nie zapłaciłeś. Wyjątek to wniosek o odroczenie złożony przed terminem albo siła wyższa. Za IV kwartał 2026 r. termin mija 2 listopada.

Z ubezpieczenia możesz zrezygnować w każdej chwili oświadczeniem, ze skutkiem nie wcześniej niż od dnia jego złożenia. Różnice między trybami zestawiam w tekście Ubezpieczenie KRUS z mocy ustawy i na wniosek - czym się różnią?